Osoby fizyczne mogą podejmować różne czynności zarobkowe na podstawie odmiennych umów, np. umowy zlecenia czy o dzieło. Nie zawsze jednak taka aktywność wiąże się z prowadzeniem działalności gospodarczej. Zdarza się, że zleceniodawca oczekuje wystawienia faktury VAT. Wtedy pojawia się pytanie: czy ktoś, kto nie prowadzi firmy, może wystawić fakturę?
Kto ma prawo do wystawiania faktur VAT?
Zgodnie z art. 106b ust. 1, faktury mogą wystawiać wyłącznie podatnicy VAT w związku z wykonywaniem czynności opodatkowanych. Za podatnika VAT, zgodnie z art. 15 ust. 1 i 2 ustawy, uznaje się osobę prawną, jednostkę organizacyjną nieposiadającą osobowości prawnej albo osobę fizyczną, która samodzielnie prowadzi działalność gospodarczą. Działalność gospodarcza obejmuje m.in. produkcję, handel, usługi, działalność rolniczą czy wolne zawody. W szczególności dotyczy to działań, w których wykorzystuje się towary lub prawa niematerialne w sposób ciągły i zarobkowy. Co ważne, o statusie podatnika VAT decyduje faktyczne wykonywanie działalności, a nie formalna rejestracja w CEIDG czy zgłoszenie na VAT-R. Sama ciągła działalność zarobkowa może więc oznaczać, że dana osoba staje się podatnikiem VAT.
Kiedy osoba fizyczna nie jest podatnikiem VAT?
Nie każda aktywność zarobkowa oznacza automatycznie prowadzenie działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy o VAT. Zgodnie z art. 15 ust. 3 i 3a, podatnikiem VAT nie jest m.in. osoba uzyskująca przychody z:
- umowy o pracę,
- umów cywilnoprawnych (zlecenie, dzieło), jeśli warunki współpracy określa zleceniodawca, a odpowiedzialność wobec osób trzecich ponosi właśnie on,
- działalności twórczej i artystycznej, jeżeli wynagrodzenie przyjmuje formę honorariów.
W praktyce oznacza to, że np. wykonawca pracujący na podstawie umowy zlecenia lub o dzieło nie jest podatnikiem VAT i nie ma prawa wystawić faktury.
Faktura czy rachunek?
Choć osoby niebędące podatnikami VAT nie mogą wystawiać faktur, mogą wystawić rachunek. Wynika to z art. 87 § 1 Ordynacji podatkowej, który nakłada obowiązek wystawienia rachunku na żądanie klienta.
W tym przypadku pojęcie działalności gospodarczej z Ordynacji podatkowej jest szersze niż w ustawie o VAT. Obejmuje ono bowiem również czynności wykonywane na podstawie umów cywilnoprawnych. Dlatego ktoś, kto nie prowadzi firmy i nie jest podatnikiem VAT, może na żądanie kontrahenta wystawić rachunek, a nie fakturę.
Rachunek musi zawierać m.in.:
- dane sprzedawcy i nabywcy (imię, nazwisko, adres),
- datę wystawienia i numer,
- nazwę i ilość towarów lub usług,
- cenę jednostkową,
- całkowitą kwotę należności (liczbowo i słownie).
Wystawić go trzeba najpóźniej w ciągu 7 dni od momentu wykonania usługi lub sprzedaży towaru, o ile żądanie wpłynęło w tym terminie. Jeśli żądanie pojawi się później, czas liczy się od dnia zgłoszenia. Po 3 miesiącach od zakończenia usługi podatnik nie ma już obowiązku wystawienia rachunku.
Źródło: www.bizin.pl