Główny Urząd Statystyczny odpowiada za pozyskiwanie danych niezbędnych do prowadzenia statystyki publicznej w Polsce. Wiele osób zastanawia się, jakie informacje gromadzi GUS, kiedy przekazanie danych jest obowiązkowe oraz czy kara za niezłożenie sprawozdania do GUS rzeczywiście może zostać nałożona.
Badania statystyczne GUS – najważniejsze informacje
Zgodnie z przepisami ustawy o statystyce publicznej, zadaniem statystyki publicznej jest dostarczanie rzetelnych i systematycznych informacji dotyczących sytuacji gospodarczej, społecznej, demograficznej oraz środowiskowej kraju. Dane te wykorzystywane są przez administrację publiczną, organy państwowe oraz przedsiębiorców.
Służby statystyki publicznej zajmują się między innymi:
- zbieraniem oraz analizowaniem danych dotyczących przedsiębiorstw i osób fizycznych;
- opracowywaniem informacji o działalności podmiotów gospodarczych;
- gromadzeniem danych o zjawiskach społecznych i ekonomicznych;
- przechowywaniem oraz ponownym wykorzystywaniem danych do celów statystycznych.
Jakie dane osobowe może zbierać GUS?
Przepisy pozwalają GUS-owi na pozyskiwanie szerokiego zakresu danych osobowych. Mogą to być m.in.:
- imię i nazwisko;
- data oraz miejsce urodzenia;
- numer PESEL i NIP;
- obywatelstwo;
- stan cywilny;
- wykształcenie oraz wykonywany zawód;
- wysokość dochodów i wynagrodzenia;
- dane dotyczące ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych;
- informacje o miejscu pracy;
- adres zamieszkania lub adres do korespondencji;
- adres e-mail oraz numer telefonu.
W określonych przypadkach GUS może również przetwarzać dane szczególnej kategorii, takie jak informacje o stanie zdrowia, niepełnosprawności, pochodzeniu etnicznym czy wyznaniu.
Czy dane przekazywane do GUS są chronione?
Dane zbierane przez GUS podlegają ścisłej ochronie i mogą być wykorzystywane wyłącznie do celów statystycznych. Nie mogą być udostępniane ani wykorzystywane w innych celach niż wskazane w ustawie.
W celu zwiększenia bezpieczeństwa stosowana jest pseudonimizacja danych, co oznacza, że informacje identyfikujące konkretne osoby są odpowiednio zabezpieczane i przetwarzane jedynie w zakresie niezbędnym do realizacji badań statystycznych.
Obowiązkowe i dobrowolne badania statystyczne
Badania prowadzone przez GUS mogą mieć charakter:
- obowiązkowy;
- dobrowolny.
W przypadku osób fizycznych udział w większości badań statystycznych jest dobrowolny, z wyjątkiem spisów powszechnych. Inaczej wygląda sytuacja przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą – udział w badaniach dotyczących działalności firmy jest obowiązkowy. Jeżeli dane badanie ma charakter obowiązkowy, respondent musi przekazać kompletne, zgodne z rzeczywistością i terminowe informacje w zakresie wskazanym przez GUS.
Warto pamiętać, że w badaniach obowiązkowych dotyczących osób fizycznych nie można żądać danych ujawniających m.in.:
- poglądy polityczne;
- przekonania religijne;
- orientację seksualną;
- dane genetyczne;
- informacje o zdrowiu;
- przynależność do związków zawodowych.
Jakie obowiązki wobec GUS mają przedsiębiorcy?
Podmioty gospodarki narodowej mają dodatkowe obowiązki związane z przekazywaniem danych statystycznych. Przedsiębiorcy muszą między innymi:
posiadać numer REGON;
- stosować odpowiednie klasyfikacje statystyczne;
- przekazywać dane dotyczące działalności gospodarczej zgodnie z programem badań statystycznych.
Informacje do GUS najczęściej przekazywane są elektronicznie za pośrednictwem platformy statystycznej. W niektórych przypadkach dane mogą być zbierane także podczas wywiadu telefonicznego lub bezpośredniego.
Kara za niezłożenie sprawozdania do GUS w 2026 roku
Przepisy przewidują sankcje dla osób i przedsiębiorców, którzy nie wykonują obowiązków statystycznych.
Kara za niezłożenie sprawozdania do GUS może wynosić od 200 zł do nawet 5000 zł. Grzywna grozi zarówno za odmowę przekazania danych, jak i za przesłanie ich po wyznaczonym terminie.
Surowsze konsekwencje przewidziano dla osób przekazujących nieprawdziwe dane statystyczne. W takim przypadku możliwa jest:kara grzywny;
- kara ograniczenia wolności;
- kara pozbawienia wolności do 2 lat.
Jeżeli naruszenie zostanie uznane za przypadek mniejszej wagi, sprawca może zostać ukarany wyłącznie grzywną.
Podsumowanie
Przedsiębiorcy objęci obowiązkowymi badaniami statystycznymi powinni pamiętać o terminowym i rzetelnym przekazywaniu danych do GUS. Niedopełnienie obowiązków może skutkować karą finansową, a w przypadku podania nieprawdziwych informacji również odpowiedzialnością karną. Dlatego warto regularnie sprawdzać obowiązki sprawozdawcze i pilnować terminów przekazywania danych statystycznych.
Źródło: www.bizin.pl