Nie każdy przedsiębiorca musi rejestrować się jako czynny podatnik VAT. Przepisy przewidują możliwość skorzystania ze zwolnienia z VAT – zarówno podmiotowego, jak i przedmiotowego. Trzeba jednak pamiętać, że nie każdemu podatnikowi takie zwolnienie przysługuje.
Kiedy przedsiębiorca może korzystać ze zwolnienia z VAT?
Nie każdy podmiot prowadzący działalność gospodarczą ma obowiązek rejestracji jako czynny podatnik VAT. Ustawa o VAT przewiduje możliwość skorzystania ze zwolnienia podmiotowego lub przedmiotowego. W niniejszym poradniku omówiono zasady zwolnienia podmiotowego, które uzależnione jest od wysokości osiąganej sprzedaży. Należy pamiętać, że zwolnienie to nie przysługuje wszystkim podatnikom – ustawodawca wskazał zarówno limit obrotów, jak i katalog czynności oraz podmiotów wyłączonych z tej preferencji.
Limit sprzedaży uprawniający do zwolnienia w 2026 roku
Zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o VAT (w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2026 r.), zwolniona z VAT jest sprzedaż dokonywana przez podatników, u których wartość sprzedaży w poprzednim roku podatkowym nie przekroczyła 240 000 zł. Do limitu nie wlicza się podatku VAT. Zwolnienie dotyczy sprzedaży, a nie samego podatnika, co oznacza, że po przekroczeniu limitu obowiązek opodatkowania powstaje od konkretnej czynności, która spowodowała przekroczenie progu.
Zwolnienie w pierwszym roku działalności
Podatnicy rozpoczynający działalność gospodarczą w trakcie roku podatkowego mogą korzystać ze zwolnienia podmiotowego, jeżeli przewidywana wartość sprzedaży – obliczona proporcjonalnie do okresu prowadzenia działalności – nie przekroczy 240 000 zł.
Limit ustala się według wzoru:
(240 000 zł / 365) × liczba dni prowadzenia działalności w roku podatkowym.
Sprzedaż niewliczana do limitu zwolnienia
Na podstawie art. 113 ust. 2 ustawy o VAT do limitu sprzedaży nie wlicza się m.in.:
- wewnątrzwspólnotowej sprzedaży towarów na odległość, jeżeli nie podlega ona opodatkowaniu VAT w Polsce,
- sprzedaży na odległość towarów importowanych, niepodlegającej opodatkowaniu w kraju,
- dostawy towarów i świadczenia usług zwolnionych z VAT na podstawie art. 43 ust. 1 ustawy lub przepisów wykonawczych, z wyjątkiem m.in.: transakcji dotyczących nieruchomości, wybranych usług finansowych (np. walutowych, kredytowych, dotyczących instrumentów finansowych), usług ubezpieczeniowych – o ile nie mają charakteru pomocniczego, sprzedaży środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych podlegających amortyzacji.
Podatnicy wyłączeni ze zwolnienia podmiotowego
Zwolnienie podmiotowe nie przysługuje podatnikom wykonującym czynności wskazane w art. 113 ust. 13 ustawy o VAT. Obowiązek rejestracji jako czynny podatnik VAT powstaje od pierwszej sprzedaży m.in. w przypadku:
Dostaw towarów:
- wyrobów z metali szlachetnych, antyków oraz określonych materiałów rzeźbiarskich (załącznik nr 12 do ustawy),
- towarów objętych podatkiem akcyzowym (z ustawowymi wyjątkami),
- terenów budowlanych, nowych środków transportu,
- określonych towarów sprzedawanych w ramach umów zawieranych na odległość (m.in. kosmetyków, sprzętu elektronicznego, maszyn),
- części do pojazdów samochodowych i motocykli.
Świadczenia usług:
- prawniczych,
- doradczych (z wyjątkiem doradztwa rolniczego),
- jubilerskich,
- ściągania długów, w tym factoringu.
Zwolnienie podmiotowe dla podatników zagranicznych
Zwolnienie z VAT może mieć zastosowanie również do podatników posiadających siedzibę w innym państwie UE niż Polska, pod warunkiem łącznego spełnienia ustawowych kryteriów, w tym:
- nieprzekroczenia limitu 100 000 euro obrotu na terytorium UE,
- nieprzekroczenia krajowego limitu sprzedaży 240 000 zł,
- niewykonywania w Polsce czynności wyłączonych ze zwolnienia.
Dodatkowo podatnik zagraniczny musi poinformować właściwe państwo członkowskie o zamiarze korzystania ze zwolnienia oraz uzyskać numer identyfikacyjny EX.
Utrata prawa do zwolnienia
Zwolnienie podmiotowe traci moc w momencie przekroczenia limitu sprzedaży. Opodatkowaniu VAT podlega cała czynność, która spowodowała przekroczenie limitu 240 000 zł. Przepisy nie przewidują możliwości częściowego opodatkowania sprzedaży.
Rezygnacja ze zwolnienia podmiotowego
Podatnik może dobrowolnie zrezygnować ze zwolnienia przed osiągnięciem limitu sprzedaży. W tym celu należy złożyć formularz VAT-R przed miesiącem, od którego podatnik chce być czynnym podatnikiem VAT. Po rezygnacji ze zwolnienia podatnik ma prawo do odliczenia VAT od zakupów dokonanych wcześniej, pod warunkiem że dotyczą one towarów niesprzedanych do dnia rezygnacji i przeznaczonych do czynności opodatkowanych.
Źródło: www.bizin.pl