Przedsiębiorcy często kupują samochody od osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej. Taki pojazd może być wykorzystywany zarówno jako środek trwały firmy, jak i do celów prywatnych. W praktyce pojawia się jednak pytanie, czy zakup pojazdu od osoby prywatnej wiąże się z obowiązkiem zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC) oraz złożenia deklaracji PCC-3.
Jakie czynności podlegają podatkowi PCC?
Podatek od czynności cywilnoprawnych obejmuje wyłącznie czynności wskazane w ustawie o PCC. Co istotne, obowiązek obliczenia podatku, złożenia deklaracji oraz jego zapłaty spoczywa na podatniku – urząd skarbowy nie wydaje wcześniej żadnej decyzji w tej sprawie.
Zgodnie z ustawą o podatku od czynności cywilnoprawnych opodatkowaniu podlegają czynności, których przedmiotem są rzeczy lub prawa majątkowe znajdujące się na terytorium Polski albo wykonywane w kraju. PCC może wystąpić również wtedy, gdy przedmiot umowy znajduje się za granicą, o ile kupujący ma miejsce zamieszkania lub siedzibę w Polsce, a sama umowa została zawarta na terytorium RP.
Do czynności objętych podatkiem PCC należą przede wszystkim:
- umowa sprzedaży rzeczy lub praw majątkowych,
- umowa zamiany,
- umowa pożyczki pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku,
- darowizna w części dotyczącej przejęcia długów i ciężarów,
- umowa dożywocia,
- dział spadku i zniesienie współwłasności w części dotyczącej spłat lub dopłat,
- ustanowienie hipoteki,
- ustanowienie odpłatnego użytkowania lub służebności,
- umowa depozytu nieprawidłowego,
- umowa spółki oraz określone zmiany takich umów powodujące zwiększenie podstawy opodatkowania.
Kto płaci podatek PCC przy zakupie pojazdu?
W przypadku umowy sprzedaży samochodu obowiązek podatkowy ciąży na kupującym. Oznacza to, że to nabywca odpowiada za:
- obliczenie wysokości podatku,
- złożenie deklaracji PCC-3,
- terminową wpłatę należności do urzędu skarbowego.
W innych rodzajach czynności cywilnoprawnych obowiązek podatkowy może spoczywać na innych podmiotach. Przykładowo:
- przy umowie darowizny podatek rozlicza obdarowany,
- przy pożyczce – pożyczkobiorca,
- przy ustanowieniu hipoteki – osoba ustanawiająca hipotekę,
- przy umowie spółki cywilnej – wspólnicy, natomiast w przypadku pozostałych spółek obowiązek ciąży na samej spółce.
Czy zakup pojazdu od osoby prywatnej zawsze podlega PCC?
Nie każdy zakup samochodu oznacza konieczność zapłaty podatku od czynności cywilnoprawnych. Ustawa przewiduje bowiem szereg wyjątków.
PCC nie występuje przede wszystkim wtedy, gdy dana sprzedaż podlega opodatkowaniu podatkiem VAT lub korzysta ze zwolnienia z VAT na zasadach określonych w przepisach. Oznacza to, że zakup samochodu od przedsiębiorcy wystawiającego fakturę VAT lub fakturę ze zwolnieniem z VAT zazwyczaj nie powoduje obowiązku zapłaty PCC.
Podatek nie wystąpi również w przypadku niektórych szczególnych transakcji, np. dotyczących towarów objętych procedurą składu celnego lub znajdujących się w wolnym obszarze celnym.
Natomiast zakup pojazdu od osoby prywatnej, która nie prowadzi działalności gospodarczej i nie rozlicza sprzedaży w ramach VAT, co do zasady może podlegać opodatkowaniu PCC. W takim przypadku należy sprawdzić, czy nie ma zastosowania jedno z ustawowych zwolnień, w szczególności dotyczące wartości przedmiotu sprzedaży.
Zakup pojazdu od osoby prywatnej a PCC – kiedy powstaje obowiązek zapłaty?
Zakup samochodu od osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej najczęściej podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych. Nie oznacza to jednak, że każda taka transakcja wiąże się z koniecznością zapłaty PCC. Jednym z najważniejszych wyjątków jest wartość przedmiotu sprzedaży. Jeżeli wartość rynkowa kupowanego pojazdu nie przekracza 1000 zł, kupujący nie ma obowiązku składania deklaracji PCC-3 ani opłacania podatku.
W przypadku umowy zamiany znaczenie ma natomiast różnica wartości zamienianych rzeczy. Jeżeli nadwyżka przekracza ustawowy limit, może powstać obowiązek podatkowy.
Jeżeli wartość kupowanego samochodu jest wyższa niż 1000 zł i jednocześnie transakcja nie korzysta z żadnego z wyłączeń przewidzianych w ustawie, nabywca musi rozliczyć podatek PCC.
Jak obliczyć podatek PCC przy zakupie samochodu?
Przy zakupie pojazdu od osoby prywatnej stawka podatku PCC wynosi 2% wartości rynkowej samochodu. Podstawą opodatkowania jest wartość rynkowa pojazdu z dnia zawarcia umowy, a nie wyłącznie kwota wpisana w umowie kupna-sprzedaży. Jeżeli cena znacząco odbiega od rzeczywistej wartości rynkowej auta, urząd skarbowy może wezwać podatnika do jej wyjaśnienia lub skorygowania. W praktyce, jeśli cena określona przez strony odpowiada wartości rynkowej pojazdu, właśnie od tej kwoty oblicza się podatek.
PCC-3 – termin złożenia deklaracji i zapłaty podatku
Osoba kupująca pojazd ma obowiązek samodzielnie dopełnić formalności związanych z podatkiem PCC. Nie trzeba czekać na wezwanie z urzędu skarbowego.
W terminie 14 dni od dnia zawarcia umowy sprzedaży należy:
- złożyć deklarację PCC-3,
- wpłacić obliczony podatek na rachunek właściwego urzędu skarbowego.
Właściwość urzędu ustala się według miejsca zamieszkania kupującego. Wyjątek dotyczy sytuacji, gdy umowa sprzedaży została sporządzona w formie aktu notarialnego. Wówczas obowiązki związane z poborem podatku wykonuje notariusz jako płatnik PCC.
Wprowadzenie zakupionego pojazdu do działalności gospodarczej
Po zakupie samochodu przedsiębiorca może zdecydować, czy będzie wykorzystywał go wyłącznie prywatnie, czy też wprowadzi go do majątku firmowego.
Jeżeli pojazd zostanie przeznaczony na potrzeby działalności gospodarczej, może zostać wpisany do ewidencji środków trwałych. Sposób rozliczenia wydatku zależy przede wszystkim od jego wartości początkowej.
Samochód o wartości nieprzekraczającej 10 000 zł może zostać jednorazowo zaliczony do kosztów uzyskania przychodów poprzez jednorazowy odpis amortyzacyjny przewidziany dla środków trwałych o niskiej wartości. Przedsiębiorca może również zdecydować się na standardową amortyzację.
Jeżeli wartość początkowa samochodu przekracza 10 000 zł, zasadą jest rozliczanie wydatku poprzez odpisy amortyzacyjne dokonywane przez określony czas. W przypadku niektórych pojazdów ciężarowych możliwe jest natomiast skorzystanie z jednorazowej amortyzacji na zasadach przewidzianych w przepisach podatkowych.
Podsumowanie
Zakup pojazdu od osoby prywatnej nie zawsze oznacza konieczność zapłaty podatku PCC, jednak w większości przypadków taki obowiązek powstaje. Jeżeli samochód kosztuje więcej niż 1000 zł, a transakcja nie jest objęta VAT ani nie korzysta z ustawowych wyłączeń, kupujący powinien złożyć deklarację PCC-3 i zapłacić podatek w wysokości 2% wartości rynkowej pojazdu. Po nabyciu auta przedsiębiorca może również zdecydować o wprowadzeniu go do majątku firmy i rozliczaniu jego wartości zgodnie z przepisami o amortyzacji.
Źródło: www.bizin.pl